وب سرور را میتوان قلب تپنده هر وبسایت دانست؛ سیستمی که درخواستهای کاربران را دریافت کرده و پاسخ مناسب را برای نمایش صفحات، تصاویر یا فایلها ارسال میکند. به بیان ساده، هر بار که روی یک لینک کلیک میکنید یا آدرس سایتی را وارد میکنید، وب سرور پشت صحنه وظیفه هماهنگ کردن این ارتباط را برعهده دارد. در این مطلب از بخش آموزش وب سرور در بلاگ پارسپک ابتدا توضیح میدهیم «وب سرور چیست»، سپس به موضوعاتی مانند «تفاوت سرور و وب سرور» و «نحوه کار وب سرور» میپردازیم تا تصویر کاملتری از این بخش مهم زیرساخت وب به دست آورید.
وب سرور چیست؟
وب سرور (web server) ترکیبی از سختافزار و نرمافزار است که با استفاده از پروتکلهایی مانند HTTP، محتوای سایت را به کاربران ارائه میدهد. وظیفه اصلی آن دریافت درخواست کاربر، پردازش آن و ارسال پاسخ به مرورگر است. این دادهها میتواند شامل متن، تصویر، ویدئو یا برنامههای تحت وب باشد.
ویژگی اصلی سرور وب این است که هم نقش ذخیرهسازی و مدیریت فایلهای سایت را برعهده دارد و هم امکان دسترسی کاربران از طریق اینترنت را فراهم میکند. همچنین میتواند چندین دامنه را میزبانی کرده و علاوهبر HTTP، از پروتکلهایی مانند SMTP و FTP نیز پشتیبانی کند.
تفاوت سرور و وب سرور در چیست؟
شاید برای شما سوال شده باشد که تفاوت سرور و web server چیست؟ در واقع سرور یک سیستم کلی است که میتواند انواع خدمات را ارائه دهد، از ذخیره و اشتراکگذاری فایل گرفته تا ارسال ایمیل یا میزبانی برنامهها. اما سرور وب بهطور خاص برای نمایش محتوای وب از طریق پروتکل HTTP طراحی شده است. در حالی که یک سرور ممکن است دادههای متنوعی را پردازش کند، وب سرور معمولاً روی فایلها و صفحات مرتبط با سایت (مثل HTML، CSS و تصاویر) تمرکز دارد و مستقیماً با مرورگرهای اینترنتی در ارتباط است.
نحوه کار وب سرور

اگر وب سرور را به دو قسمت نرمافزار و سختافزار تقسیم کنیم، قسمت نرمافزاری شامل بخشهای مختلف است که قسمت اصلی آن سرویس HTTP Server نام دارد. این سرویس قابلیت درک درخواستهای HTTP و آدرسهای URLها را دارد و این درخواستها را دریافت و پردازش میکند. در طرف دیگر، بخش سختافزاری قرار دارد که آن را بهعنوان کامپیوتر در نظر میگیریم. در این کامپیوتر، نرمافزار اجرایی WebServer و تمامی فایلها (از جمله تصویرها، ویدئوها، کدهای اسکریپت و برنامهها و…) ذخیره میشوند.
وبسرورها از طریق نام دامنه یا آدرس IP در شبکه و اینترنت در دسترس هستند و وظیفه آنها تحویل اطلاعات صحیح به کاربران است. وقتی کاربر در مرورگر خود URL را وارد میکند، اطلاعات کاربر به سروری که وبسرور روی آن قرار دارد ارسال میشود. وبسرور این اطلاعات را پردازش کرده و نتیجه مدنظر را بهعنوان پاسخ به کاربر ارائه میدهد.
درصورتیکه بخواهیم این روند را بهصورت مرحلهبهمرحله بیان کنیم، بدینترتیب خواهد بود:
- واردکردن آدرس URL در مرورگر بهوسیله کاربر
- ترجمه آدرس URL به آدرس IP بهوسیله سرویس DNS
- دریافت درخواست کاربر بهوسیله وب سرور (همان آدرس IP که سرویس DNS شناسایی کرده است)
- پاسخ وب سرور به درخواست کاربر (این پاسخ میتواند نمایش وبسایت یا ارائه فایل یا اجرای اسکریپت باشد. درصورت نبود پاسخ مناسب، پیغام خطا به کاربر نمایش داده میشود)
کاربرد وبسرورها
وب سرورها نقشی کلیدی در نمایش و مدیریت محتوای سایتها دارند و فراتر از ارسال صفحات به مرورگر عمل میکنند. سرورهای وب علاوه بر میزبانی وبسایتها، قابلیتهایی برای بهینهسازی عملکرد، افزایش امنیت و پشتیبانی از دادههای پویا فراهم میکنند. برخی از مهمترین کاربردهای آنها عبارتاند از:
- پردازش اطلاعات کاربران و نمایش دادههای سایت به آنها
- ذخیره و حفاظت از دادههای سایت در سرورهای وب
- کنترل پهنای باند برای هدایت ترافیک شبکه در هاست وب
- اجرای اسکریپتهای سمت سرور برای ایجاد صفحات پویا
- میزبانی مجازی برای اجرای چندین سایت یا سرویس روی یک سیستم
مزایای استفاده از web server
اگر کیفیت عملکرد سایت برای شما اهمیت دارد، باید به مزایای وب سرور توجه ویژهای داشته باشید. این موارد عبارتند از:
- با کمک وبسرورها میتوان چندین سایت و اپلیکیشن را بهطور همزمان روی اینترنت منتشر کرد و محیط میزبانی متمرکز و منظم ایجاد کرد.
- وبسرورها نقش مهمی در انتقال سریع و مطمئن دادهها دارند. با استفاده از پروتکلهای HTTP/HTTPS و روشهای استاندارد انتقال فایل، آنها درخواستهای کاربران را پردازش کرده و محتوا را با سرعت بالا ارائه میدهند.
- وبسرورها با پشتیبانی از گواهیهای SSL/TLS، امنیت ارتباطات را افزایش میدهند. این کار هم حفاظت از دادهها را تضمین میکند و هم احراز هویت کاربران را مطمئنتر میسازد.
- مسئولیت اصلی ایمیلها برعهده میلسرورهاست. با این حال، وبسرورها در بخشهایی مانند احراز هویت، مدیریت مجوزها، پشتیبانگیری، ذخیرهسازی کش و نظارت بر امنیت نیز نقش مکمل دارند.
هر وبسرور برای هدف خاصی طراحی شده است.